Açık ceza infaz kurumuna ayrılma, yalnız cezanın belli bir kısmının yatılmasıyla otomatik olarak gerçekleşen bir işlem değildir. Ceza miktarı, suçun niteliği, hükümlünün iyi hâli, daha önceki infaz durumu ve bazı suçlar bakımından infaz hâkiminin onayı birlikte önem taşır. Bu yüzden “kaç yıl ceza alan doğrudan açığa çıkar?” sorusuna tek bir rakamla cevap vermek çoğu dosyada yanıltıcıdır.
5275 sayılı Kanun ve Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği, doğrudan açık kuruma alınabilecek hükümlüler ile kapalı kurumdan açığa ayrılabilecek hükümlüler için farklı esaslar içerir. Kasıtlı ve taksirli suçlarda ceza miktarı bakımından farklı sınırlar bulunur; terör, örgüt, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, kasten öldürme ve uyuşturucu ticareti gibi suçlarda ayrıca daha sıkı hükümler uygulanır.
Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçişte iyi hâl değerlendirmesi önemlidir. İdare ve gözlem kurulu hükümlünün kurum içindeki tutumunu, yükümlülüklere uyumunu ve yeniden suç işleme riski gibi ölçütleri dikkate alır. Bazı ağır suçlar ve toplam cezanın belirli bir seviyenin üzerinde olduğu dosyalarda kurul kararı infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.
31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlara ilişkin 11. Yargı Paketi düzenlemesi, şartları taşıyan hükümlüler için açık kuruma üç yıl daha erken ayrılabilme imkânı getirdi. Ancak bu özel hüküm genel açık cezaevi şartlarını tamamen ortadan kaldırmaz; kapsam dışı suçlar ve diğer infaz koşulları ayrıca incelenir.
Somut dosyada kesinleşmiş karar, müddetname, varsa içtima kararı, disiplin ve iyi hâl kayıtları ile açık kuruma ayrılmaya ilişkin kurul kararları birlikte görülmeden sağlıklı tarih verilmesi zordur. İnternetteki genel infaz tabloları ancak ilk fikir verebilir; bağlayıcı olan dosyadaki güncel infaz hesabıdır.
Kaynak: 5275 sayılı İnfaz Kanunu – Adalet Bakanlığı · 11. Yargı Paketi infaz düzenlemesi – TBMM · Adalet Bakanlığı açıklaması – 11. Yargı Paketi